Stadhuis schudt op z'n grondvesten vanwege financiële en organisatorische uitdagingen

In dit artikel:

De Kadernota 2027 van Hattem, ondertekend door burgemeester Marleen Sanderse en gemeentesecretaris Gerharda Tamminga, waarschuwt dat de gemeente voor een structureel financieel en organisatorisch knelpunt staat dat niet met een tijdelijke taskforce is op te lossen. Zonder stevige ingrepen lopen de tekorten sterk op; daarnaast zijn onderwijs, sport en het sociaal domein extra uitgavendrivers. Cruciaal zijn twee interne pijnpunten: de gemeentelijke organisatie zelf en de ICT-infrastructuur.

Concreet wil het college heldere keuzes over taken en verantwoordelijkheid op het stadhuis, een versterkt managementteam en betere financiële controle. Er wordt gezocht naar meer samenwerking met andere gemeenten en naar verbetering van arbeidsvoorwaarden om personeel te behouden. Voor een tijdelijke investering van 350.000 euro hoopt het college de organisatie in twee jaar te stabiliseren: betere scholing, toekomstperspectief en marktconforme arbeidsvoorwaarden moeten leiden tot minder verloop, minder kwetsbaarheid, hogere kwaliteit en op termijn lagere inhuurkosten.

Ook ICT krijgt prioriteit; Hattem wil meeliften op regionale samenwerkingsverbanden en moderne, veilige systemen (zoals cloudoplossingen) waardoor digitale dienstverlening voor inwoners verbetert. De nota legt de nadruk dat deze interne investeringen essentieel zijn om de gemeente op langere termijn gezond en bestuurbaar te houden.

Wethouder Andries van der Kolk (ChristenUnie, financiën) zei in een uitzending van Hattem Actueel op 6 juni dat de situatie “niet rooskleurig” is en dat het college, ook tijdens de onderhandelingen voor zijn wethouderschap, heeft geleerd dat grote ambities niet haalbaar zijn in het meest gunstige scenario. Zijn streven is een “portemonnee in balans”: minder uitgeven dan er binnenkomt en realistische prioriteiten.

Ook fysiek staat de gemeente voor keuzes: tijdens de presentatie van het Bestuursakkoord is aangekondigd dat wordt onderzocht of het achterste deel van het stadhuis behouden kan blijven of moet worden afgestoten vanwege beheer- en onderhoudskosten; het gebouw vertoont tekenen van slijtage en zet de zelfstandigheid van Hattem op de proef.

Hattem staat niet alleen. Provincies melden dat meer dan de helft van Nederlandse gemeenten geen structureel sluitende meerjarenbegroting kan opstellen voor 2027–2029. Oorzaken zijn een lagere algemene uitkering vanaf 2028, inflatie en stijgende zorgkosten. Gemeenten compenseren tekorten met bezuinigingen, hogere lokale belastingen en het aanspreken van reserves, maar structurele oplossingen van het Rijk blijven volgens provincies uit. Voor Hattem betekent dit dat organisatorische versterking en regionale samenwerking urgent zijn om zelfstandig en verantwoord te blijven functioneren.